Now, the author, Adam Mordecai, tries to show that the Bible doesn’t square with ‘traditional marrige.’ But there is one problem here: No one has denied that, at least in the Old Testament, there were instances of polygamy or worse. Now let me adress some of these, but first let me weed out the easy ones, counting from the top and going lef-right:

1. No problem there.
2. Hey, what a great way to take care widows! (At least ‘back in the day.’) And it’s really way off topic. The arrangement of a marrige doesn’t affect the nature of marriage.
3. —
4. Now, where exactly does it say that this is a rapist? And if he is, shouldn’t he be made to take responsibility?
5. —
6. Again, off topic. The arrangement of a marrige doesn’t affect the nature of marriage.
7. —
8. Again, off topic. The arrangement of a marrige doesn’t affect the nature of marriage.

This leaves 3, 5 and 7. Now, I think that taking concubines is wrong. I also think that taking on your wife’s slaves or servants is wrong. And I think that having more than on wife at the same time is wrong. But newsflash: So does the Bible.

Even though I don’t remember any direct condemnation of the three in the Old Testament, the narratives concerning these things is one big warning lable. And if you read the New Testament, Christ (referring back to creation) is indeed saying that marriage is between one man and one woman.

But even if Adam Mordecai is right, how does he go from this to the validity of gay marriage?

Jakob Anfindsen har skrive ein lenger teologisk refleksjon omkring dette, og eg støttar han fullt ut.

Eg vart særs skuffa når presteforeininga gjekk inn for dette. Som eventuelt kommande prest (er no på siste året av master i teologi, skal levere i november) var presteforeininga den foreininga eg hadde tenkt å melde meg inn i, om eg skulle bli prest. Dette kan eg ikkje gjere lenger, sidan ein no har opna opp for ukristelege pressmiddel som uteukkande rammar kyrkjelyden og folket. Eg ser at TeoLOgene ikkje opnar for streik, men eg vil helst ikkje ha noko som helst med LO å gjere.

Men kva er det eigentleg ein skal streike ifrå? Ein har sagt at ein ikkje skal streike frå gravferder og sjelesorg. Nokre har sagt at ein ikkje heller skal streike frå vigsler eller konfirmasjonar. Kva står då att? Eit par gudstenester no og då? Altså berre endå ein gudsteneste som kan ‘sparast inn’ på budsjettet. Men ein kyrkjelyd som vert frårøva evangeliet. Skulle det skje, kunne eg som evt. prest gjerne tatt den gudstenesta. Den utskjellinga eg evt. ville fått av folk som ville kalla meg ‘streikebrytar’ skulle eg fint klart å leve med. Å nekte folk evangeliet, derimot, kan ikkje kyrkja leve med.

Nåt det gjeld vigsler og konfirmasjonar vil eg som evt. framtidig prest ALDRI streika frå dette. Å steike frå ein vigsel ville utelukkande gått ut over paret, som hadde fått dagen sin øydelagd, og som kanskje hadde tapt økonomisk. (Og eg har i tilllegg eit meir sakramentalt syn på ekteskapet, og ville ikkje holdt tilbake dette for eit par.) Å streike frå ein konfirmasjon ville igjen ikkje gått ut over nokon andre enn dei som skulle verte konfirmert (og evt. familiane deira). Og sidan konfirmasjonen er ein gudsteneste ville dette stått i strid med Kristi befaling som å fokynna evangeliet. Og sidan desse gudstenestane i tillegg har stort besøk av folk som elles ikkje går til gudsteneste, ville ein streik stått i strid med vårt misjonskall. (Og eg har i tilllegg eit meir sakramentalt syn på konfirmasjonen, og ville ikkje holdt tilbake dette.)

Tekstane for påskenatt (Dnk) er 1Mos 1,1-5.26-31; 2,1-2; 2Mos 14,1-22; Rom 6,3-11 og Mark 16,1-8.^[1]

For eit par timar sidan var eg på påskenattsmesse i Sandvikskyrkja i Bergen. Dette er natta då vi skal takka og prisa Herren. Vi prisar Herren får den han er, og vi takkar han for det han har gjort. Som det heiter i Exultet – påskelovsongen, slik den vart sunge/messa i Sandvikskyrkja:^[2]

Fryd deg du himmelens engleskare. Bryt ut i jubel, alle Guds mysterium, og lat frelsesbasunen kunngjere den store kongens siger! Gled deg, du jord, i stråleglansen frå får den evige kongens herlegdom, og veit, all verda, at mørkret har fare bort. Ver glad, du Guds kyrkje, vår Mor, smykka av ljoset sine strålar, så også dette hus kan gjenlyda av folka sin mektige lovsong. (…) Ja, dette er påskefesten, da det sanne Lammet vart slakta, og med blod åt Lammets vert dei truande sine dørstolpar helga. Dette er den natta da du førde våre fedrar, Israels born, ut av Egypt og lét dei gå tørrskodde gjennom Det røde havet. (…) Å, kor underfull er den venleiken du ærar oss med. Å, kor grenselaus er di kjærlege miskunn, du som for å kjøpa trælen fri overgav Sonen. Å, sæle natt, som åleine var verdig til å kjenna timen og stunda då Kristus stod opp frå dei døde. Dette er natta som det står skrive om: “Natta skal lysa som dagen, ja, mørkret skal vera som ljoset.”

Og innimellom dette syng vi:

Dette er natta då Kristus braut dødens lekkjer og sigrande stod opp frå dødsriket.

Høyr exultet (katolsk versjon) her:

Ja, dette er natta då Kristus, Guds Ord, fullenda nyskapinga vår, og gav oss pantet på frelsa. La meg sitere eit par vers frå ein av lesetekstane i Dkk (Jes 55,10-11):

Liksom regnet og snøen fell ifrå himmelen og ikkje fer opp att dit, før dei har vatna jorda og gjeve henne grorkraft og grøde, ja, gjeve såkorn til den som skal så, og brød til den som skal eta, så er det òg med mitt ord, det som går ut or min munn. Det vender ikkje tomt tilbake til meg, men gjer det eg vil, og fullfører det eg sender det til.

Gud sende Ordet sitt då Maria gav livet og lekamen sin i teneste for Gud. “Eg er Herrens tenestkvinne. Lat det gå meg som du har sagt.” (Luk 1,38) Då vart Ordet menneske (Joh 1,14) — Ordet som var frå opphavet av (Joh 1,1), han som “har sitt opphav i gamal tid, han er frå eldgamle dagar,” som det heiter i ein av lesetekstane for julekveldsliturgien (Mika 5,1).

Vår himmelske Far sende ut Ordet, og det kom ikkje tomt tilbake til han. Han gjorde sin Fars vilje, og fullførde det som han vart sendt for å gjera. Kristus vart menneske for å ta oss med tilbake att i fanget åt Faderen, tilbake til vårt eigentlege opphav. Ja, dette er natta då Kristus lyfte mennesket opp — då han tok det tilbake til Faderen; ofra, vigsla, helga, oppstaden! Og ved han har vi også del i dette, ved vår dåp der vi døydde frå oss sjølve, og stod opp at med Kristus til evig liv! La oss difor tilbe Gud! Lat oss prisa han for den han er, og lat oss takka han for hans verk! Lat oss be:

Allmektige Gud, himmelske Far, vi høglovar ditt heilage namn og takkar deg for den store nåde og miskunn at du gav Son din for syndene våre og reiste han opp så vi skulle verta rettferdige for deg. Vi bed deg: Gjev oss din Heilage Ande, så vi kan leva i krafta av Kristi oppstode og etter livet her vekkjast opp til det evige livet, ved Son din, Jesus Kristus, vår Herre, som med deg og Den Heilage Ande lever og råder, éin sann Gud frå æve og til æve. Amen.^[3]

Piero della Francesca. The Resurrection of Christ.

Noter:

[1] Det er litt fleire tekstar i Den katolske kyrkja si ordning. Desse er (utan forkortingar) 1Mos 1,1-2,2; 1Mos 22,1-18; 2Mos 14,5-15,1a; Jes 54,5-14; Jes 55,1-11; Bar 3,9-15.32-4,4; Esek 36,16-17a.18-28; Rom 6,3-11; og Luk 24,1-12. Det er endå meir i Den ortodokse kyrkja.

[2] Den gamle ordninga i Den norske kyrkja finn de i Gudstenestebok for den norske kyrkja (del I; Oslo: Verbum 1992, s. 223-243. Ordninga i Sandvikskyrkja er litt annleis, ein les t.d. ikkje evangeliet i byrjinga. Eg har omsett teksten til nynorsk.

[3] Kollektbøn for påskedag, Dnk. (Tekstane i kyrkjeåret. Oslo: Verbum 1990, s. 235)

I dag er det Langfredag, og eg vil i dag kort minne om dagens bodskap. Tittelen på bloggposten, ave crux, spes unica, er latin og tyder, “Ver helsa du kross, vår einaste von.” Det er kjernen i langfredagsbodskapen.

I Joh 12:23-26 seier Kristus:

Timen er komen då Guds herlegdom skal lysa om Menneskesonen. Sanneleg, sanneleg, eg seier dykk: Fell ikkje kveitekornet i jorda og døyr, blir det verande berre eitt korn. Men døyr det, gjev det stor grøde. Den som elskar livet sitt, mistar det. Men den som hatar livet sitt i denne verda, skal berga det og få evig liv. Den som vil tena meg, må følgja meg, og der eg er, der skal tenaren min òg vera. Den som tener meg, skal Far min æra.

Dette er kjernen i langfredagsbodskapen. Det vi gjer i dag, er at vi minnast dette ved å æra krossen, ved å takka og velsigna Kristus for den frelsa han vann oss på krossen. Krossen er kulminasjonen av inkarnasjonen; staden der Kristus fullende sitt verk — å dra oss til han. Kristus seier det slik: “Og når eg blir lyft opp frå jorda, skal eg dra alle til meg.” (Joh 12:32)

“Du Guds Lam uskuldig, i hel på krossen slegen.” Slik syng vi det i ein gammal salme. Gud vart slått i hel av menneska. Han gjekk gjennom den menneskelege erfaring for å transformere den — for å gje oss del i det guddomlege, gje oss del i guddomleg natur (2Pet 1:4) — gjera oss til Guds born.

Og korleis får vi del i dette? Dette vert gjeve oss på handfast vis, i nådemidla; ved Ordet, ved dåpen, ved evkjaristien. I nattverdsliturgien seier presten, rett før kommunionen: “Sjå det Guds Lam, som ber bort synda i verda. Sæle er dei som er innbudne til Lammets bryllaup.” (Jf. Joh 1:29; Op 19:9)

Ved evkjaristien får vi på nytt del i frelsa. Der har vi del i Kristus. Del i hans offer. Del i fruktene frå krosstreet; frå livsens tre. Som vi syng i ei hymne til del heilage krossen:

Sæle kross, me no vår Frelsar / hyller i din høge stamn; / dine bjelkar óg me helsar, / båten som ber Jesu namn. / Blod av Lammet hev du drukke, / det er hav og himmelhamn.

Sjå opp på krossen for der ser vi verkeleg korleis Gud er. Der hang Gud — slått, piska, håna, audmjuka — utan å slå tilbake. Sjå opp mot krossen — ja, sjå opp mot disk og nattverdskalk — og du vil sjå di frelse. Lat oss be:

Allmektige, evige Gud, du har nyskapt oss ved Kristi sæle død og oppstode. Vara oss i di miskunns verk, så vi får del i dette mysteriet og lever i stadig kjærleik til deg. Ved Son din, Jesus Kristus, vår Herre, som med deg og Den Heilage Ande lever og råder, éin sann Gud frå æve og til æve. Amen.^[1]

Noter:

[1] Basert på sluttbøna for langfredag i Den katolske kyrkja.

Dette vert også teke opp på Verdidebatt, der vi fekk dette spørsmålet: Hva mener du om heldagsskolen? Vil det styrke familien?

Eg meiner dette ikkje vil styrke familien, men tvert imot gjere han svakare. Før eg går inn på dette vil eg kort poengtere at den tanken Lysbakken legg fram ikkje tek hensyn til dei born og unge som ikkje passar inn i den sosiale definisjonen han legg til grunn – tv-spelentusiastar, t.d. Men så til poenget, min påstand at dette vil gjere familien svakare.

Det største problemet, slik eg ser det, er kva som ligg implisitt bak denne viljen til å lage ein ‘heildagsskule.’ Implisitt ligg det eit ynskje om å ha kontroll over born og unge frå dei går ut frå døra på morgonen til dei kjem heim att seint på kvelden. Eg vil påstå at dei born og unge som vert køyrt på trening, til klubben, etc. berre har godt av de samveret dei får med familien. For det er nettopp foreldra, ikkje staten, som har det primære utdanningsansvaret og det primære sosialiseringsansvaret for sine born. ‘Heildagsskulen’ virkar meir som endå eit tiltak for å halde borna borte frå familien, og trygt ha dei i sitt grep. Kanskje er eg for dyster og kynisk, men det får så vere. Eg reknar med at folk ynskjer å ha si ‘kvalitetstid’ med familien og dei venene dei har, og ikkje primært i dei settingane som staten ‘godtek’ at ein tek del i.

Solheim har heilt rett i at ein eventuell reform av denne typen vil vere “den største familiereformen i Norge.” Ja, den vil i prinsippet reformere familien på slik måte at heimen ikkje vert stort meir enn ein helgeferiekoloni og ein ‘bed and breakfast.’

Dersom det er korrekt at dete berre var kyrkjelydar som slutta å vere lojale mot Rom, og vart lojale mot Canterbury, er det vel berre logisk at ein kyrkjelyd seinare kan slutta å vere lojalmot Canterbury, og vera lojal mot Rom, og dermed flytta med kyrkjebygg, pengar, ja alt. Kvifor er det då slik at mange av dei som no vil gå in i det anglo-katolske Ordinariatet vert saksøkte dersom dei tek den minste ting med seg? Ein eg las om fekk ikkje ein gong ta med seg ein messehakel (av ei samling på ca. åtte).

Logisk sett er det vel slik at anten høyrde kyrkjene til Den katolske kyrkja, og vart stelt under den engelske reformasjonen. Difor burde dei vel bli returnerte til eigarane. Eller høyrde kyrkjene til den einskilde kyrkjelyd, som ‘bytta’ frå Rom til Canterbury, noko som betyr at den einskilde kyrkjelyd kan bytta tilbake til Rom, og ta med seg alt dei har.

Er det slik at tjuveri er greit så lenge ein sjølv gjer det? Eller er det slik at kyrkjelydan kan bytta rundt, så lenge dei byttar til noko ein likar?

Kvifor denne dobbeltmoralen? Kvifor slikt hykleri?

No er det ei stundt sidan eg har erta på meg folk frå huskyrkjerørsla (sjå t.d. her og her), og då er det vel på tide igjen.

Denne gongen er det Sjur Jansen som kjem med spørsmålet, “Ordet preken fins ikke i Bibelen, så hvorfor preker man i kirkene?” Utgangspunktet er oppslaget i Vårt Land om at biskop Roald Flemestad i Den nordisk-katolske kyrkja tilrår å preike i 5-7 minutt, maks 10 i gudstenesta. Spørsmålet til Jansen høyrest kanskje innsiktsfullt og smart ut, men det er endå ei tåkeleggjingsmanøver for å skape eit bilete av at tradisjonelle kyrkjesamfunn (katolske, ortodokse, lutherske, anglikanske, etc.) eigentleg ikkje opererer slik ein gjorde i urkyrkja.

Jansen har nok kanskje rett i at ordet ‘preike’ (eller ‘tale’) ikkje står i NT, men no er vel ikkje NT skrive med tanke på norsk språkutvikling, og ein kan ikkje krevje at NT skal ta omsyn til korleis språk har utvikla seg. Orda ‘preike’ og ‘tale’ er berre substantiveringar av verba ‘å preike’ og ‘å tale,’ og dette finn vi ofte i Bibelen. Jansen tek sjølv fram tre viktige omgrep: ‘forkynning,’ ‘oppmuntring’ og ‘undervising.’ Alle desse tre vert dekka av verba ‘preike’ eller ‘tale.’ Men poenget til Jansen er meir omfattande enn dette. Han meiner sjølve formen som vi finn i i tradisjonelle kyrkjesamfunn (det vi kanskje kan kalle for homilie-formen) er ukjent for NT.

I diskusjonen som fylgjer Jansen sin artikkel vert det påpeika (av ein som kallar seg Eyvind) at “Paulus holder en lang tale i apg 20, så lang at unge Evtykus sovner og faller ut av vinduet.” På dette svarar Jansen: “Nei, Paulus talte ikke så lenge at en gutt sovnet. Han samtalte. Sjekk gresken, det står dialog, pluss to ord til som betyr å snakke sammen.” Etter at eg sjølv tok gresk har eg vorte meir og meir skeptisk til folk som seier “sjekk gresken.” Dette vert ofte brukt som ein tåkeleggingsmanøver, sidan dei som får denne påstanden servert høgst sannsynleg ikkje kan gresk, og difor er avhengig av andre som kjenner til den. Difor må dei stole på dei påstandane som kjem vidare, i dette tilfellet at Paulus eigentleg ‘samtalte’ eller ‘hadde dialog’ med tilhøyrarane sine. (Eg kjem ikkje med påstanden at han ikkje gjorde det, men vi kan ikkje lese dette ut av teksten.)

For dersom vi verkeleg ‘sjekker gresken’ ser vi at Jansen sin påstand er særs tynn. Dei orda Jansen truleg viser til (i Apg 20:7-9) er διαλέγομαι (dialégomai),^[1] og λόγος (lógos),^[2] (Det andre ordet beyr rett og sletg berre ord eller tale.) Her trur eg at Jansen har lest dette særs anakronistisk. Han ser eit ord som liknar på det moderne dialog (som truleg stammar frå διαλέγομαι), og kjem med påstanden at dette må bety ‘dialog’ (slik vi forstår ordet). Ordet kan, i fylgje BDAG (s. 232), bety converse, discuss, argue, inform eller instruct. Jansen har rett i at det vi legg i ein dialog kan leggjast inn i omgrepet διαλέγομαι, men διαλέγομαι er eit vidare omgrep som også inkluderer det vi vanlegvis meiner med ‘tale’ eller ‘preike.’ Og dersom vi ser dette ordet i lys av den konteksten det står i, og ser at ein ung mann sovna (av keisemd?) av å høyre på Paulus, ser eg det som mykje meir truleg at dette var ei klassisk preike. Eg kan også opplyse om at den påfylgjande preposisjonen som kjem etter διαλέγομαι, dvs. αὐτοιῖς (dativ maskulin fleirtal av αὐτός (‘han,’ ‘ho,’ ‘det’) gjer det meir sannsynleg at dette var ei klassisk preike. For dativ vert oftast brukt om noko som skjer mot eller til nokon. Den mest trulege omsetjinga av διελέγετο αὐτός vert då: “…tala til dei.”

Dersom vi i tillegg ser historisk korleis preiketradisjonen utvikla seg, ser det altså ut for meg at tradisjonelle preiker held seg godt i lys av NT.

Noter:

[1] I teksten: διελέγετο (dielégeto) og διaλεγομένου (dialegoménou).

[2] I teksten: λόγον (lógon).

Efesarbrevet er det nytestamentlege skriftet som klarast held fram kyrkja. Det er truleg NT sitt ekklesiologiske hovudbrev, med ein klar samanheng mellom kristologi og ekklesiologi.^[1] Nytestamentlaren Ernest Best skriv:

[It] can be said that the thrust of the christology of Ephesians, while not out of line with that of other Pauline letters, or indeed the vaster part of the NT, is ecclesiological, just as its teaching on the church may be described as christological. Yet the link between the theological earlier part of the letter and the paraenetic later part is not christological … but ecclesiological.^[2]

I semesteroppgåva tok eg for meg Ef 4:3-6.11-16. Eg tok også med v.1-2 i omsetjinga, for kontekstens skuld. Her tek eg berre for meg v.3-6.

1 Difor formanar eg dykk, eg som er ein fange i Herren, at de må ferdast verdigt det kallet de vart kalla med, 2 med all audmykt og tolsemd, med langmod, så de tåler kvarandre i kjærleik 3 og legg vinn på å ta vare på Andens einskap, i fredens samband; 4 éin lekam og éin Ande, liksom de også vart kalla til eitt håp då de vart kalla, 5 éin Herre, éi tru, éin dåp, 6 éin Gud og Far for alt, han som er over alt og gjennom alt og i alt.

Det Paulus her formanar om er at vi må halda fast på einskapen i Anden. Det er viktig å påpeike at han ikkje formanar oss om å skapa einskap, men om å halda fast på den faktiske einskapen. Men dersom denne kan missast, er den verkeleg essensiell for kyrkja? Ja, og eg trur svaret ligg i Paulus si bruk av lekamsmestaforen, som eg kjem tilbake til.

I v.4-6 ser vi Pauli ‘formelmessige’ opplisting av det trusinnhaldet kyrkja samlar seg om. Versa er i nærast kateketisk form, og har ein klar komposisjon og eit retorisk siktemål. Til v. 4 er det særleg lekamsmetaforen som er viktig.^[3] Dette er heilt sentral i Efesarbrevet, men er brukt litt annleis enn (elles) hjå Paulus (t.d. hovudtenkinga i v.15-16). Paulus ynskjer truleg å fokusere på eit jødisk (positivt) syn på det lekamlege ved å distansere seg frå ein gresk-romersk dualisme der lekamen er mindre viktig (og der ein er meir komfortable med tanken om Kristus som kyrkja si ‘sjel’). Vi møter omgrepet fyrst i 1:23 der kyrkja har ein kosmisk dimensjon som lekamen til «han som fyller alt i alle.» Vidare (i 2:16) ser vi einskapen i frelsa ved at Kristus «forsona dei begge» (dvs. Israel og heidningefolka) «med Gud, i éin lekam.» Lekamen kan her vise til den krossfeste, men kan også vise til kyrkja. Men det viktigaste er at dette er Kristi lekam. «For liksom lekamen er éin, endå han har mange lemer, er alle lemene éin lekam, endå dei er mange. Slik er det med Kristus òg.» (1Kor 12:12) Legg merke til kva Paulus skriv. Ikkje ‘slik er det med kyrkja,’ men ‘slik er det med Kristus.’^[4] Som lemer på Kristi lekam er vi underlagt han, jf. ‘Herre’ (v.5).

Dette er ikkje berre ein generell einskapsmetafor der kyrkja har einskap som éin lekam, men fokuset i Efesarbrevet er på at dette er Kristi lekam, noko som kan hjelpe oss i spørsmålet om einskapen er essensiell og gitt dersom vi må halda fast på han. Vi kan tenke oss at liksom lekamen vert verande éin etter ein amputasjon kan kyrkja som sådan halda fast på einskapen sjølv om ho skulle oppleve splid eller missa einskildsmedlemmar. Formaninga om å halda på einskapen er då ei formaning om å halda fast på Kristus, og vere eitt med han og (fylgjeleg) andre kristne.^[5]

Vidare er ‘Herre’-omgrepet viktig. Det er brukt tre stader i Efesarbrevet (4:5; 6:9.24). Best meiner det ikkje nødvendigvis uttrykker Kristi herredøme (‘headship’) over kosmos (Ef 1:10.22) eller kyrkja (Ef 4:15), sjølv om dette er sentralt i Efesarbrevet, fordi «it occurs in preformed material.»^[6] Eg er ikkje overtydd av dette, då det er viktig å sjå korleis Paulus bruker dette (eventuelt gamle) materialet, og korleis han elles bruker desse omgrepa. Eg meiner dette er ein referanse til Shema.^[7] Gitt at ‘Herren’ er Kristus, ser vi her noko nytt i høve jødiske skrifter, ei retolking av Shema.^[8]

Trua er også sentral, men fokuset her er ikkje på sjølve trushandlinga, men på innhaldet. Efesarbrevet er spesifikt skrive til kristne (jf. 1:1; 4:3), og fokuset er ikkje på rushandlinga som sådan (fides qua creditum, ‘den trua det vert trudd med’), men på trusinnhaldet (fides quae creditum, ‘den trua som vert trudd på’).^[9]

Dåpen er vidare viktig.^[10] Best meiner dette viser til «the Christian initiatory rite of water baptism.»^[11] Eg tek ikkje opp spørsmålet om dåpens natur her,^[12] men vil kort sjå på korleis det er brukt. V.5 er den einaste staden i Efesarbrevet der omgrepet dåp (gr. βάπτισμα) er brukt, men konseptet vert uttrykt på andre måtar. I Ef 5:25-26 les vi: «Menn, elsk konene dykkar, liksom Kristus elska kyrkja og gav seg sjølv for henne, så han kunne helga henne, med di han reinsa henne med vassbadet i ordet.» Dåpen er her noko passivt frå vår side, med Kristus som den aktive part.^[13] Men kva er meint med ‘éin dåp’? Dette kan vere eit spørsmål om symmetri (‘éin Herre, éi tru…’), men det kan også vere snakk om dåpen som initiering og underkasting under den éine Herren, i den éine trua,^[14] eller at det berre finst éin dåp. (At det skjer éin gong ligg implisitt i dåpens natur som initiering.^[15]) I dåpen vert ein også fødd inn i Guds familie (Joh 3:3.5; Ef 2:19; 4:6).

Det er vidare viktig å setje fokus på Fars-omgrepet.^[16] Eg går ikkje detaljert inn på dette, men vil kort peike på seks ting: (1) Pauli bruk av «éin Gud og Far» er truleg monoteistisk, kanskje p.g.a. heidningekristne. ‘Far’ kan her forståast i meininga ‘skapar,’ med ‘alt’ (gr. πάντων/πᾶσιν, v.6b) forstått som inkjekjønn, og ikkje hannkjønn.^[17] Dette kan då knytast til tanken om fornyinga av skaparverket (Rom 8:18-27). (2) Vi ser i denne teksten (v.4-6) ein trefaldig (men ikkje nødvendigis trinitarisk) samanstilling mellom ‘Ande,’ ‘Herre’ og ‘Gud/Far,’ jf. 1Kor 12:4-6. (Samanlikn med binære formuleringar i t.d. 1Kor 8:6.)^[18] (3) Fars-omgrepet må forståast patriarkalsk, ut frå samfunnsstrukturen.^[19] Gud vert i NT likna med ‘husherren’ (gr. ὁ οἰκοδεσπότης),^[20] og vi ser ein blanding av familie- og kongerikemetaforane.^[21] Reidar Hvalvik påpeiker at frasen ‘Guds kyrkje’ (gr. ἡ ἐκκλησία του θεοῦ) «can only be understood in the sense “the church that belongs to God,” a phrase which makes sense only if the assembly consists of “the people of God.”»^[22] (4) For mange kristne vart kyrkja ein ny familie, som erstatning for den familien dei evt. tapte då dei konverterte.^[23] (5) Gud arbeider gjennom bestemte menneske,^[24] og delegerer autoritet, jf. t.d. apostlane.^[25] (6) I v.4-6, som ‘legg ut’ einskapstemaet, ser vi ein kulminasjon nettopp i den éine Gud og Far.

Einskapen i kyrkja er den einskapen vi har i Kristus, under Gud som paterfamilias. Den består i eit personleg fellesskap med Gud og med andre kristne, samla om trusinnhaldet (jf. Ef 1:23; 2:18-22). Det kan difor aldri vera sann einskap dersom det ikkje er einskap i lære.

Lat oss alle be om einskap, slik Kristus ber at vi må vera eitt.

Kjelder:

Best, E. (1998). Ephesians. ICC. Edinburgh: T&T Clark

Brueggemann, W. (2008). Old Testament Theology. An introduction. Nashville, TN: Abingdon Press

Fee, G.D. (1987). The First Epistle to the Corinthians. NICNT. Grand Rapids, MI: Eerdmans

The Hope of Salvation for Infants Who Die Without Being Baptised. Eit dokument frå Den katolske kyrkja sin internasjonale teologiske kommisjon. [Henta frå vatican.va, 02.01.2012]

Hvalvik, R. (2007). «“The Churches of the Saints”: Paul’s Concern for Unity in His References to the Christian Communities.» TTK 78, s.227-247

Lincoln, A.T. (1990). Ephesians. WBC, vol. 42. Nashville, TN: Thomas Nelson

Moe, O. (1956). Paulus’ brev til Efeserne. Innledet, oversatt og fortolket. Oslo: Aschehoug

Saller, R. (1986). «Patria potestas and the stereotype of the Roman family.» Continuity and Change 1, s.7-22

Sandnes, K.O. (1994). A New Family. Conversion and Ecclesiology in the Early Church with Cross-Cultural Comparisons. Bern: Lang

Sannes, K.O. (1978). Dåpen og dens plass i kirkens liv. Oslo: Aschehoug

Schmemann, A. (1997). Of Water and the Spirit. Crestwood: SVS Press

Theological Dictionary of the New Testament. (Forskjellige redaktørar). Grand Rapids, MI: Eerdmans 1971 (10 vol.)

Waaler, E. (2008). The Shema and the First Commandment in First Corinthians: an intertextual approach to Paul’s re-reading of Deuteronomy. (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 2.Reihe). Tübingen: Mohr Siebeck

Noter:

[1] Best 1998:49-51

[2] Best 1998:51

[3] Best 1998:189-196; TDNT VII:1077-1080

[4] Fee 1987:602, ftn. 12

[5] Jf. bruken av ‘i Kristus.’ (Best 1998:153-154)

[6] Best 1998:368

[7] TDNT III:1058-1062; Lincoln 1990:239, jf. Deut 6:4; Mark 12:29.

[8] Waaler 2008:254-255.423-439

[9] Moe 1956:98

[10] TDNT I:529-546

[11] Best 1998:369

[12] For dette, sjå Sannes 1978; Schmemann 1997:37-70.

[13] Sjå HSIWB:8-10, jf. Joh 3:3.5; Tit 3:4-7; 1Pet 3:21.

[14] Lincoln 1990:240

[15] Best 1998:369

[16] TDNT V:945-1014

[17] Best 1998:370-371

[18] Sjå Waaler 2008:252-255

[19] Sandnes 1994:47-111

[20] TDNT II:44-49. Lat.: paterfamilias, patria potestas (Sandnes 1994:93-111; Saller 1986)

[21] Matt 13:24-30.36-43.52; 20:1-16; Luk 12:32; Joh 3:3.5, m.m.

[22] Hvalvik 2007:233

[23] Sandnes 1994:21-22.65.83-86

[24] Brueggemann 2008:28.165

[25] Jf. Matt 16:18-19; 18:18; 20:20-28; Joh 20:21-23; Apg 2:42; 5:10-13; 1Kor 4:1; Hebr 13:7.17.

In keeping with the great lady’s legacy, Margaret Thatcher’s state funeral should be funded and managed by the private sector to offer the best value and choice for end users and other stakeholders. The undersigned believe that the legacy of the former PM deserves nothing less and that offering this unique opportunity is an ideal way to cut government expense and further prove the merits of liberalised economics Baroness Thatcher spearheaded.

Hundal’s account is a gross misinterpretation of Thatcher, and of people who consider themselves to be on the right, and not left, side of politics. But the most interesting part it this sentence from the article (emphasis added):

Neither Thatcher nor Reagan were enamoured with the state and its role in society. They wanted private companies to be able to reach into every party of our lives. So why not extend this privatisation experiment into the after-life?

First, I think it is unfair to compare Thatcher and Reagan. I find Thatcher a bit heartless, but I wouldn’t say that about Reagan. Second, notice the bolded part. Hundal presents this as Thatcher or Reagan (or ‘people like them’) wanting private companies to rule us and ‘reach into every party of our lives.’ Pardon my french, but that is total BS. Neither Thatcher nor Reagan nor myself is/was positively hoping for private companies to rule us. It is not a case of wanting them to ‘reach into every party of our lives.’ It is rather a case of not wanting the government to ‘reach into every party of our lives.’ The people should be allowed to decide for themselves, and have let the government as (more or very often less benign) rulers. The government should not be our rulers, but our servants.

So no, we (and I’m not agreeing with everything Thatcher did) do not want private companies to ‘reach into every party of our lives.’ But neither should the government. The only ones, besides God, who should ‘reach into every party of our lives’ is ourselves and, at most, our families.